شاعران و بزرگان ما در حق زن سخنان بسیاری از مدح و ستایش دارند که تا اندازه ای تلافی آن همه تخطئه و نکوهش و مزمت را می نماید و ما در اینجا اندکی از بسیار و مشتی از خروار را به رسم نمونه می آوریم :

             از آن درزنده شد زن نیم اول                             که بی زن زندگی باشد معطل           ( وحید دستگردی )

             همی راند حیران و پیچان به راه                           به خواب و به آب آرزومند شاه              ( فردوسی )

             نبد گر طلعت زن عالم افروز                            شرار عشق کی می شد جهانسوز                  ( سپنتا )

            زن خوب رخ رامش افزای و بس                         که زن باشد از درد فریاد رس

             به زن گیرد آرام مرد جوان                                اگر تاجدار است اگر پهلوان

             همه زو بود دین یزدان به پای                            جوان را به نیکی بود رهنمای

            زنی گر جهان شد به فرمان ا وی                          بر او بر نباشد گرامی چو شوی                  ( فردوسی )

            گر نخواهی دل از ندامت پر                                به بدی از قرین نیک مبر                            ( سنایی )

             یک زن خوب مرد را کافی است                       بیش از این هم دگر نمی شاید

    گر فزون شد زعمر خواهد کاست                     هیچ بر عیش هم نیفزاید

           چو نیمه است تنها زن ارچه نکوست                       دگر نیمه اش سایه شوی اوست          ( اسدی طوسی )

در شاهنامه در داستان بهرام چوبینه و خواهرش کردیه چنین آمده است کردیه خود می گوید :

             اگر من زنم پند مردان دهم                                به بسیار سال از برادرم بهم

و فردوسی در حق این شیر زن اظهار نظر فرموده است :

         همی گفت هر کس که این پاک زن                      سخنگوی و روشندل و رای زن

           تو گویی که گفتارش از دفتر است                        بیانش ز جاماسب نامی تر است

او حدی شاعر نامدار ما در خطاب به مردانی که در خق همسر خود به شرایط آدمیت ، مردانگی و انصاف عمل نمی کنند و مدام یا دور از خانه و زندگی خانوادگی در سیر و گردش و مسافرتند و یا مشغول باده نوشی و زشت کاریهای دیگر فرموده است :

            زن کنی ؟ داد زن بباید داد                                          دل در افتاد تن بباید داد

             آن که ( شوهری ) که شش ماه در سفر باشد                    دوی دیگر براه در باشد

            چار در شهر ، روز می خوردن                                     شب خرایی و جنگ و قی کردن

            دل به بازار ها گرو کرده                                            کهنه را هشته قصد نو کرده

            بوده خاتون به انتظارش روز                                       او بخفته به خستگی چون یوز

               این گنه را که عذر خواهد خواست                   و این تحکم به مذهب که رواست

              که خدایی چنین بسر نرود                              زن از این خانه چون بدر نرود ؟

       بشر در روم و تاجر اندر هند                         چو نیاید به خانه فاجر رند

البته بسیاری از شعرای دیگر ما هم در ستایش زن سخنان بلند دارند مگر سعدی نفرموده :

               زن از مرد موذی به بسیار به                          سگ از مردم مردم آزاربه

نظامی زن خوب را به قرار ذیل تعریف نموده است :

            هزار آفرین بر زن خوب رای            که ما را به مردی شود رهنمای                 ( نظامی . اسکندر نامه )

اسدی طوسی مهم که در نکوهش زنان گاهی واقعا بی انصافی روا می داشته است گفته :

              زنان رازهر خوبی ای دسترس                           فزونتر همان پارسایی و بس

سعدی در بوستان فرموده :

              زنان که طاغت به رغبت برند                            ز مردان ناپارسا بگذرند

               تراشرم باید مردی خویش                              که باشد زنان را قبول از تو بیش

                زنان را بقدری معین که هست                             ز طاعت بدارند گهگاه دست

               توبی عذر یک سونشینی چو زن                          رو ای کم ز زن لاف مردی مزمن

وباز اسدی طوسی فرموده است :

               هنر ها ز زن مرد رابیشتر                                   ز زن مرد بد در جهان هیش تر

سعدی از سر انصاف و شفقت فرموده است :

               به جایی که باشند یاران دلیر                             دلاورتر از نر بود ماده شیر

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ۳:٠۱ ‎ب.ظ ; ۱۳٩٠/۸/۱٩